Daha önceki yazımda bahsetmiş olduğum üzere, 30 Euro altındaki yurt dışından ürün getirme hakkı kaldırılmıştı. Bu durumdan en çok hobi amaçlı ürün getirenlerin ve Ar-Ge çalışmalarında bulunanların etkileneceğinden bahsetmiştim. Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı yeni genelgeye göre; Ar-Ge faaliyetleri için muafiyet hakkı ve şirketlere numune getirme hakkı tanındı.
Özetle Neler Değişiyor?
6 Şubat 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yeni düzenleme, gümrükteki '0 Euro' bariyerini Ar-Ge ve inovasyon süreçleri için 'MODEL' muafiyetiyle 30 Euro’ya esneterek kritik bir istisna sağladı. Akademisyenler, öğrenciler ve Teknokent çalışanlarının; ayda 5 adetle sınırlı olmak üzere çip, sensör ve devre kartı gibi teknik parçaları proje belgeleriyle birlikte vergisiz ve basitleştirilmiş usulde getirmesine olanak tanıyan bu genelge, şirketlere de 'Numune' kapsamında benzer kolaylıklar sunuyor. Ancak bu adım sektöre bir nebze nefes aldırsa da; zorunlu belge beyanı ve kısıtlı limitler nedeniyle bireysel hobi geliştiricilerinin önündeki gümrük duvarları maalesef hâlâ tam olarak aşılabilmiş değil.
Model: Ar-Ge Şirketlerine ve Öğrencilere 30 Euro hak
Ticaret Bakanlığının yayınladığı genelgeye göre, artık Ar-Ge faaliyetlerinde bulunan öğrenciler ve şirketler için 30 Euro sınırı tekrar getirildi. Bu hakka Model muafiyeti deniyor. Bu haktan yararlanarak bir takvim ayında en fazla 5 kez ürün getirilebiliyor.
Kimler Bu Haktan Yararlanabiliyor?
Düzenleme herkesi kapsamıyor; sadece Ar-Ge ekosisteminin aktif bir parçası olan şu kişi ve gruplara "istisna" tanıyor:
Akademik Camia ve Öğrenciler: Liseler, üniversiteler, enstitüler ve bilimsel araştırma kurumlarında öğrenim gören tüm öğrenciler ile buralarda görevli öğretmenler, akademisyenler ve bilim insanları.
Proje ve Yarışma Katılımcıları: Vakıf veya dernekler (Örn: TEKNOFEST projeleri, T3 Vakfı destekli çalışmalar vb.) tarafından desteklenen teknolojik araştırma-geliştirme projelerinde ve yarışmalarında yer alan bireyler.
Teknokent Profesyonelleri: 4691 sayılı Kanun kapsamında, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (Teknoparklar) içerisinde aktif olarak Ar-Ge ve araştırma projesi yürüten kişiler.
Hangi Koşullar Altında Bu Haktan Yararlanılabilir?
Gümrükte "MODEL" muafiyet kodunun tanımlanabilmesi için şu belgeleri kargo (operatör) firmasına sunmanız zorunlu:
Kurumsal Kimlik Belgesi: Öğrenciyseniz öğrenci belgesi, akademisyen veya Teknokent çalışanıysanız görevli olduğunuzu kanıtlayan resmi belge.
Proje Onay Yazısı: Getirdiğiniz parçanın hangi Ar-Ge veya teknoloji projesinde kullanılacağını gösteren, ilgili kurumdan (okul, vakıf veya Teknopark yönetimi) alınmış resmi yazı.
Vakıf/Dernek Onayı: Eğer bir yarışma veya sivil toplum projesindeyeseniz, ilgili vakıf veya dernekten parçanın bu faaliyet için gerekli olduğunu belirten belge.
T.C. Kimlik Beyanı: İşlemlerin adınıza tamamlanabilmesi için kimlik numaranızın bildirilmesi.
Hangi Ürünler Bu kapsamda Getirilebiliyor?
Model muafiyeti; bir ürünün seri üretimi veya satışı için değil, tamamen tasarım, teknik özellik ve fonksiyon testleri amacıyla getirilen parçaları kapsamaktadır. Bu noktada en temel şart, getirilecek ürünlerin 'ticari miktar ve mahiyet' arz etmemesi; yani miktarının makul ve sadece test/prototip odaklı olmasıdır. Dolayısıyla, ticari bir miktar taşımayan ve Ar-Ge çalışmalarına esas teşkil eden şu parçalar muafiyet kapsamında getirilebilir:
Elektronik Bileşenler: Çipler (IC), mikrodenetleyiciler, sensörler ve çeşitli elektronik modüller.
Devre Kartları: Baskılı devre kartları (PCB) ve üzerine henüz komponent dizilmemiş ham kartlar.
Teknik Numuneler: Bir projenin malzemesini, ölçüsünü veya fonksiyonunu test etmek amacıyla örnek olarak getirilen her türlü benzer parça.
Numune Getirme Hakkı
Bakanlığın aynı genelgesinde ticari işletmeler için yurt dışından numune getirme hakkı da tanıdı.
Kimler Bu Haktan Yararlanabiliyor?
Model muafiyetinden farklı olarak, numune hakkı bireysel kullanıcılardan ziyade doğrudan ticari faaliyet yürüten firmalara hitap ediyor:
Üretici ve İhracatçı Firmalar: Özellikle tekstil, konfeksiyon ve deri sektöründe faaliyet gösteren ve üretim yapacak olan şirketler.
Ticari İşletmeler: Faaliyet alanı ile ilgili olmak kaydıyla, yurt dışından sipariş vermek veya yurt dışına ürün satmak (sipariş almak) amacıyla örnek ürün bekleyen tüm firmalar.
Hangi Koşullar Altında Bu Haktan Yararlanılabilir?
Numunelerin vergisiz ve muafiyet kapsamında gümrükten geçebilmesi için şu şartların sağlanması gerekiyor:
Firma Adına Gönderim: Eşyanın mutlaka bir firma adına gelmesi ve firmanın faaliyet alanı ile doğrudan ilgili olması şarttır.
Sipariş Odaklılık: Ürünün tek amacı sipariş vermek veya almak olmalıdır. Başka bir amaçla (satış vb.) kullanılması mümkün olmamalıdır.
Düşük Değerli ve Kullanılamaz Olma: Eşyanın "önemli bir maddi değerinin" olmaması gerekir. Gümrük idaresi, ürünün piyasada satılmasını önlemek için üzerine delik açma, yırtma veya kalıcı işaretleme gibi "kullanılamaz hale getirme" işlemleri uygulayabilir.
İşaretleme ve Tespit: Faturada veya ambalajda "Numune" (Sample) ibaresinin bulunması işleri hızlandırır. Ancak ibare olmasa bile muayene memuru eşyanın numune olduğuna kanaat getirirse muafiyet uygulanabilir.
Hangi Ürünler Bu Kapsamda Getirilebiliyor?
Mevzuat, özellikle imalat sanayini desteklemek için getirilebilecek ürün yelpazesini geniş tutmuştur:
Genel Numuneler: Belli bir tür eşyayı temsil eden her türlü madde veya örnek.
Tekstil ve Konfeksiyon: Kumaş parçaları, düğmeler, fermuarlar ve her türlü giysi aksesuarı.
Deri ve Ayakkabı Sektörü: Deri parçaları, astarlar, bağcıklar, ayakkabı kalıpları, iç ve dış tabanlar, tokalar ve kilitler.
Ara Mamuller: Bir numuneyi üretmek için ihtiyaç duyulan tüm yan malzemeler ve aksesuarlar.
SONUÇ
Bu düzenlemelerle birlikte Ar-Ge çalışmaları yapan öğrenciler için kolaylık sağlanmış olsa bile; kötüye kullanımı engellemek amaçlı koyulmuş olan "bir projede ya da yarışmada görevli olduğunuzu gösteren belge beyan etme zorunluluğu", kendini geliştirmek isteyenleri ve hobi amaçlı teknoloji geliştirme faaliyetlerini maalesef hâlâ engellemekte.
Hobi amacıyla ya da kendinizi geliştirmek amacıyla bir proje yapacağınız zaman, eğer istediğiniz parçayı Türkiye'de bulabilirseniz; muhtemelen yurt dışından getirmeye kıyasla çok daha pahalıya mal olacaktır. Ayrıca, istediğiniz ürünü bulamazsanız projenizi sonlandırmak zorunda kalabilirsiniz. Her ne kadar bu muafiyet hakkı olumlu bir gelişme olsa da maalesef hâlâ yeterli değil.
Ayrıca; Ar-Ge çalışmaları yaptığını ve yarışmaya katıldığını belgeleriyle kanıtlayan öğrencilere 30 Euro gibi oldukça düşük bir miktar belirlenmesi de yine yetersiz kalmakta. Bu durumda limit olmaması veya çok daha yüksek bir limit belirlenmesi, Ar-Ge çalışmaları için oldukça pozitif bir etki yapabilir.
Kaynakça ve İleri Okuma
- Ticaret Bakanlığı: 2026/4 Sayılı Genelge MODEL muafiyeti
- Önceki Yazım: Gümrük Limiti Kaldırıldı: Üreticiyi Koruma mı, Engelleme mi?