Lojistiği sadece 'A noktasından B noktasına taşımak' olarak görmek, buzdağının suyun altındaki devasa stratejisini ıskalamaktır. Eğer ürün yanlış zamanda veya yanlış maliyetle B noktasına varıyorsa, o operasyon lojistik değil sadece bir hatadır. Bu yazıda, bir lojistik öğrencisi gözüyle operasyonun anayasası sayılan '7 Altın Kuralı' (7R) ve arkasındaki devasa stratejiyi inceliyoruz.
Özetle: 7 Altın Kural Nedir?
Lojistik yönetimi; doğru ürünün, doğru miktarda, doğru şartlarda, doğru yerde, doğru zamanda, doğru müşteriye ve en önemlisi doğru maliyetle ulaştırılması sanatıdır. Bu 7 kuraldan birinin bile eksik olması, tüm tedarik zincirinin kırılmasına neden olur. Aşağıda, bu kuralların her birini güncel sektör örnekleriyle masaya yatırıyoruz.
7R Nedir?
7R, bize bir lojistik operasyonun formülünü verir. Bu formüle göre hareket ederek başarılı bir lojistik operasyonu gerçekleştirebiliriz. Kısacası lojistiğin anahtarı 7R’dır.
Konuyu daha iyi anlayabilmek için kendimizi bir e-ticaret platformunda satış yapan bir satıcı olarak hayal edelim. Bir müşterinin mağazanızdan sipariş verdiğini varsayalım; peki ürününüzü nasıl yönetmelisiniz?
1- Doğru Ürün (Rıght Product)
Öncelikle müşterinin sipariş ettiği ürünle göndereceğiniz ürünün aynı olması gerekir. Yanlış ürün göndermek hem müşteri memnuniyetini düşürür hem de ürünün iadesini alıp tekrar gönderim yapmak sizi zarara sokar.
2- Doğru Miktar (Rıght Quantıty)
Aynı şekilde, müşterinin istediği miktarla göndereceğiniz miktar aynı olmalıdır. Miktarda tutarsızlık olması durumunda yine maliyet ve müşteri memnuniyeti problemleri yaşayabilirsiniz.
3- Doğru Koşul (Rıght Condıtıon)
Müşterinin satın aldığı ürünü gönderirken, ürünün gerektirdiği koşulları sağlamanız gerekir. Örneğin; eğer gıda sipariş edildiyse vakumlu poşette gönderim yapmanız gerekebilir. Ayrıca gıdanın gerektirdiği başka özel saklama koşulları varsa, bunları da eksiksiz sağlamalısınız.
4- Doğru Yer (Rıght Place)
Bu maddeye iki farklı şekilde bakabiliriz: Öncelikle doğru müşteriye, doğru siparişi göndermelisiniz; yani müşterilerin adresleri kesinlikle doğru olmalı. Ayrıca küçük bir işletme değil de birden fazla depoya sahip büyük bir satıcıysanız, ürünleri müşterilerinize en yakın depodan göndermelisiniz.
Örnek: Müşteriniz Konya'da ikamet ediyor. Sizin de biri İstanbul'da, diğeri Ankara'da olmak üzere iki adet deponuz var. Eğer sipariş edilen ürün her iki depoda da mevcutsa, Konya'ya İstanbul'dan gönderim yapmak gereksiz maliyet oluşturacaktır. Bu yüzden doğru depoyu seçmek kritiktir.
5- Doğru Zaman (Rıght Tıme)
Bu maddeyi de kendi içinde ikiye ayırabiliriz. İnsanlar sabırsızdır; sipariş ettikleri ürünlere olabildiğince çabuk ulaşmak isterler. Bu yüzden ürünleri mümkün olan en kısa sürede kargolamanız gerekir. Özellikle son kullanma tarihi olan ürünlerde veya "X tarihine kadar kargoda" taahhüdü verilen ürünlerde bu madde daha da önem kazanıyor.
Bu maddeden çıkarabileceğimiz bir diğer anlam ise doğru ürünü doğru zamanda satmaktır. Örneğin; bir ara Türkiye'de Dubai Çikolatası çok popüler olmuştu. Herkes bu ürünü satın alıp denemek istiyordu. İşte tam o dönemde bu ürünü ne kadar erken satışa sunarsanız, o kadar çok satış yapma şansınız vardı. Çünkü alternatifler arttıkça sizden alınma ihtimali düşer. Tabii ki trend ürünleri erken getirmek de risklidir; satılamama ihtimaline karşı dengeyi sağlamak önemlidir.
6- Doğru Müşteri (Rıght Customer)
Siparişi veren kişi kimse, ürünü o kişiye ulaştırmalısınız. Bunun "doğru adres" maddesinden farkı şudur: Aynı adreste birden fazla kişi yaşıyor olabilir. Bu durumda doğru adrese gitsek bile yanlış kişiye teslimat yapmamaya dikkat etmelisiniz. Bir diğer anlam ise ürün yelpazesidir; her ürün her kitleye hitap etmez. Tatlı sevmeyen birine Dubai çikolatası satamazsınız; bu yüzden hitap ettiğiniz kitleye uygun ürünler sunmalısınız.
7- Doğru Maliyet (Rıght Prıce)
Tüm bunları yaparken şirketi batırmayacak ama piyasada rekabetçi kalabilecek bir fiyat belirlemeniz gerekir. Çok düşük fiyat zarar ettirirken, çok yüksek fiyat ise ürünün satılamamasına neden olur. Piyasayı sürekli takip ederek fiyatlarınızı optimize etmelisiniz.
Sonuç
Gördüğünüz gibi lojistik, sadece bir kamyonu yola çıkarmak değildir. O kamyonun içindeki ürünün "doğru" olup olmadığını, oraya "vaktinde" varıp varmayacağını ve bu işin sonunda "para kazanıp kazanmayacağınızı" hesaplama sanatıdır.